Af en toe duikt er nieuws op over vogelgriep bij zoogdieren, waaronder katten. Dat kan onrust geven—zeker als je kat buiten komt of rauw gevoerd wordt. In dit artikel lees je helder en praktisch: wat vogelgriep is, hoe een kat besmet kan raken, welke klachten zich kunnen voordoen, en wat je moet doen als je het vermoedt.
Disclaimer: Dit artikel geeft algemene informatie aan katteneigenaren. Bij twijfel: altijd je dierenarts bellen.
Wat is vogelgriep?
Vogelgriep (aviaire influenza) is een virusinfectie die vooral gevaarlijk is voor vogels (pluimvee en wilde vogels). Sommige varianten kunnen ook zoogdieren besmetten, waaronder katten en honden. Vogelgriep is bovendien een zoönoseZiekte(n) die van dieren op mensen kunnen overgaan.: in sommige gevallen kunnen mensen ook besmet raken.
Voor de meeste katteneigenaren is het risico laag, maar voorkomen dat je kat contact heeft met (dode) wilde vogels is wél verstandig.
Mythen en feiten over vogelgriep
Rond vogelgriep circuleren online hardnekkige misverstanden. Dit zijn de belangrijkste — met de feiten erbij.
Mythe 1: “Vogels kunnen geen griep krijgen, want ze hebben geen longen zoals mensen.”
Feit: vogels hebben inderdaad een ander ademhalingssysteem (met o.a. luchtzakken), maar hun luchtwegen bevatten wél slijmvliezen. Het vogelgriepvirus kan zich juist aan receptorenDit zijn gespecialiseerde eiwitten op of in cellen die een specifieke stof herkennen en binden. Deze... in die slijmvliezen hechten (o.a. in luchtpijp en luchtzakken). Vogels kunnen dus zeker vogelgriep krijgen.
Mythe 2: “Vogelgriep treft alleen pluimvee (kippen).”
Feit: Vogelgriep komt voor bij veel vogelsoorten, dus ook bij wilde vogels. Daarnaast kunnen ook zoogdieren besmet raken, vaak na het eten van een besmet dier/prooi.
Mythe 3: “PCR-tests werken niet / zijn niet betrouwbaar.”
Feit: PCR is een standaard, veelgebruikte methode om virus-RNA (genetisch materiaal) aan te tonen. Voor vogelgriep wordt PCR vaak ingezet omdat het snel is, naast andere diagnostische methoden.
Kom je online berichten tegen die vogelgriep “ontkennen” of testen verdacht maken? Check dan of dit wel klopt bij instanties zoals de NVWA en de KNMvD, en bespreek je zorgen altijd met je dierenarts.
Kan een kat besmet raken met vogelgriep?
Ja, dat kan—maar de kans is klein. Besmetting bij katten hangt vooral samen met direct contact met besmette vogels of vogelproducten.
Hoe kan een kat besmet raken?
De belangrijkste risico’s zijn:
- Jagen op wilde vogels of eten van een dode vogel (karkas)
- Mogelijk: contact met besmet water (bijv. drinken uit plassen/slootjes in risicogebied)
- In andere landen is bij besmette katten ook gewezen op rauwe voeding/rauw vlees als mogelijke besmettingsbron
Wat weten we uit onderzoeken?
Er zijn in Nederland onderzoeken waarin bij sommige katten (en honden) antistoffen tegen H5-virussen gevonden zijn, zónder dat die dieren duidelijke klachten hadden. Dat betekent: contact of blootstelling kan soms voorkomen zonder dat er ziekteverschijnselen zichtbaar zijn.
Wordt een kat ziek van het virus?
Dat verschilt. Er zijn gevallen beschreven waarin katten ernstig ziek werden en ook overleden, maar er zijn ook dieren die geen duidelijke verschijnselen laten zien. De ernst lijkt samen te hangen met onder andere:
- Hoeveelheid virus / mate van blootstelling
- Algemene gezondheid van het dier
- Het type virusvariant en omstandigheden
Symptomen bij katten met (mogelijke) vogelgriep
Let vooral op klachten die ontstaan binnen ongeveer een week na contact met een (dode) vogel of een andere duidelijke risicosituatie.
Mogelijke klachten:
- Koorts
- Sloomheid, minder eten
- Hijgen, benauwdheid
- Loopneus, neusuitvloeiing
- Rode ogen, oogontsteking
- Slijmerige afscheiding uit neus en/of ogen
- Zenuwverschijnselen: trillen, wankel lopen, coördinatieproblemen
Deze klachten zijn niet specifiek: ze kunnen ook bij andere (veel vaker voorkomende) aandoeningen passen. De combinatie met een recent risico maakt het verdachter.
Wat moet je doen als je het vermoedt?
1) Bel dezelfde dag je dierenarts
Neem direct contact op als je kat ziek is én:
- een vogel heeft gevangen/mee naar huis genomen
- aan een karkas heeft gegeten
- in een gebied leeft waar vogelgriep bij wilde vogels speelt
- (mogelijk) rauw gevoerd wordt en je je zorgen maakt
2) Volg het plan van je dierenarts
Als de dierenarts vermoedt dat er sprake is van vogelgriep, kan die:
- je kat testen (bijv. PCR, deze test is gratis)
- je kat therapeutisch behandelen (ondersteunend en gericht op klachten/complicaties)
- je adviseren over isolatie en hygiëne thuis
3) Houd je kat binnen en beperk contact met andere dieren
Overdracht tussen dieren in één huishouden is onwaarschijnlijk, maar niet 100% uit te sluiten. Daarom:
- Houd een ziek dier zoveel mogelijk apart
- Beperk gedeelde ruimtes/voorzieningen waar mogelijk
Meldingsplicht (en een belangrijke geruststelling)
Wie moet melden?
Bij een positieve uitslag voor H5-vogelgriep bij een zoogdier is er een meldingsplicht voor o.a. dierenartsen, onderzoeksinstellingen en (tijdelijke) houders. Dit loopt via het Landelijk meldpunt dierziekten.
Je kat wordt niet geëuthanaseerd
Een melding is bedoeld om in kaart te brengen welke diersoorten besmet raken en waar. Door de verhalen over het ‘ruimen’ van besmette vogels ben je hier wellicht huiverig voor, maar dit is niet nodig. Melden leidt niet tot het euthanaseren van je kat. Wel kunnen er strikte hygiënemaatregelen worden geadviseerd om verspreiding te beperken.
Hygiëne thuis: praktische maatregelen
Als je kat (mogelijk) vogelgriep heeft of je dierenarts onderzoekt dit nog:
- Houd je kat binnen zolang hij ziek is
- Was je handen na contact met je kat, voerbakken, kattenbak, snot/traanvocht
- Laat je kat je niet likken en laat hem tijdelijk niet in bed slapen
- Maak braaksel/uitvloeiing schoon met handschoenen en reinig goed (liefst aparte doekjes/materialen)
- Houd (indien mogelijk) zieke dieren gescheiden van andere huisdieren
Preventie: hoe verklein je de kans op besmetting?
Beperk contact met (dode) wilde vogels
- Raak dode vogels nooit met blote handen aan
- Voorkom dat je kat bij dode vogels kan komen (ook “even laten snuffelen” liever niet)
Wees extra alert in risicoperiodes
- Als er in jouw regio meldingen zijn bij wilde vogels, overweeg je kat tijdelijk binnen te houden
Rauw voeren: wees kritisch in periodes met verhoogd risico
- Omdat rauwe voeding in sommige situaties als mogelijke bron genoemd is, is het verstandig om bij verhoogde vogelgriepdruk extra voorzichtig te zijn en bij twijfel je dierenarts te raadplegen.
Dode vogel gevonden: wat kun je doen?
Zie je een dode wilde vogel in je omgeving?
- Raak de vogel niet aan met blote handen
- Zorg dat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen
- Meld het via de gebruikelijke kanalen (NVWA/overheidsinformatie) zodat monitoring en opruiming kan plaatsvinden
Check actuele vogelgriep in jouw omgeving
Wil je weten waar in Nederland dode wilde (water)vogels zijn gevonden die besmet zijn met vogelgriep? Kijk dan op de kaart met een overzicht van alle vindplaatsen. Op de kaart zie je de vindplaatsen per gemeente. In de rode gebieden zijn besmette vogels gevonden. Op de kaart staan alleen de gevonden besmette vogels van de laatste 2 maanden. Eerder besmette gebieden kunnen weer wit zijn op de kaart.
Misschien vind je dit ook interessant?
Gratis cursus: Naar de dierenarts? Geen stress!
In deze cursus leer je alles over het met zo min mogelijk stress bezoeken van de dierenarts. En het mooie is, het is helemaal gratis! Zo hopen we dat ook jij straks kunt zeggen: Naar de dierenarts? Geen stress!
Meer lezen?
Artikel: Zoönosen bij katten
In het vogelgriep-artikel gaat het over één specifieke besmettingsroute. In het artikel zoönosenZiekte(n) die van dieren op mensen kunnen overgaan. bij katten lees je breder welke zoönosen katten kunnen overdragen, hoe je besmet kunt raken en welke simpele preventiemaatregelen echt verschil maken. Lees hier het hele artikel over zoönosen bij katten.
Artikel: Toxoplasmose
Toxoplasmose is één van de bekendste aandoeningen die van kat op mens overgedragen kan worden, maar er zijn veel misverstanden over deze ziekte en over de rol die de kat speelt in het veroorzaken van klachten bij de mens. Bijna elk warmbloedig dier kan worden geïnfecteerd met Toxoplasma gondii, de ziekteverwekker die toxoplasmose veroorzaakt, maar enkel bij de kat…Meer lezen
Referenties
Cvi, V. (2026, January 22). Vogelgriep. NVWA. https://www.nvwa.nl/onderwerpen/vogelgriep
Gd. (n.d.). Aviaire influenza (vogelgriep). https://www.gddiergezondheid.nl/Diergezondheid/Dierziekten/Aviaire-Influenza
Gd. Vetinfact (2026, January 22). http://link.gddiergezondheid.nl/m/1/77810873/p1-b25337-f6820862e1ea49f99344e7bfae3cd176/2/466/06353e8d-0008-41c4-ba7e-b5fae9a8642a#
Hamel, J. (2026, January 14). Tweede bevestigde vogelgriepbesmetting bij kat: alertheid bij dierenartsen blijft belangrijk – KNMvD.nl. KNMvD.nl. https://www.knmvd.nl/tweede-bevestigde-vogelgriepbesmetting-bij-kat-alertheid-bij-dierenartsen-blijft-belangrijk/
Kuiken T, Rimmelzwaan G, Van Riel D, Van Amerongen G, Baars M, Fouchier R, e.a. Avian H5N1 Influenza in Cats. Science. 8 oktober 2004;306(5694):241-241
Mythes over vogelgriep verspreiden zich online na uitbraken. (2025, December 8). Factcheck Nederland. https://factchecknederland.afp.com/doc.afp.com.88WK9KE