Behandeling van vuurwerkangst

Het is weer bijna zover: de jaarwisseling! Voor de meeste mensen een gezellige tijd die wordt doorgebracht met familie of vrienden, oliebollen en natuurlijk vuurwerk. Helaas is dat laatste voor katten niet zo aangenaam. Hoewel het bij katten minder duidelijk te merken is dan bij honden, zijn ook zij vaak bang voor de geluiden (en lichtflitsen) van vuurwerk. Gelukkig zijn er wel een aantal dingen die je als katteneigenaar kunt doen om de jaarwisseling voor onze vierpotige vriendjes zo ontspannen mogelijk te laten verlopen.

VuurwerkAlgemene maatregelen

Onderstaande maatregelen kunnen door elke katteneigenaar worden gebruikt rondom de jaarwisseling. Je kat zal zich hierdoor waarschijnlijk al een stuk prettiger gaan voelen. Aangezien vuurwerk vaak al enkele dagen tot een week voor de jaarwisseling wordt afgestoken, is het belangrijk een deel van deze maatregelen minimaal een week van tevoren toe te passen.

Houd je kat binnen tijdens de jaarwisseling. Zorg dat ramen en deuren gesloten zijn en vergeet ook het kattenluik niet! Het is verstandig om ervoor te zorgen dat je kat gechipt is. Mocht hij of zij toch ontsnappen en in paniek ergens naartoe vluchten, dan ben je als eigenaar snel opgespoord via de chip. Belangrijk is wel dat de chip met de meest recente contactgegevens staat geregistreerd. Dit is eenvoudig op internet te controleren, bijvoorbeeld op www.chipnummer.nl.

In huis vindt je kat het vaak prettig zich te kunnen verstoppen, dus zorg dat er schuilplaatsen aanwezig zijn. Dit kan onder de bank of het bed zijn, maar ook een reismandje of een doos met een opening erin bieden veiligheid. Door een deken of een dekbed over de schuilplaats heen te hangen worden harde geluiden gedempt en komt er minder licht binnen. De behoefte van een kat om te schuilen wordt ook besproken in het artikel over schuildozen. Hier kun je ook een idee krijgen hoe een prettige schuilplek voor een kat eruitziet.

Je kat is op oudejaarsavond misschien ook te bang om naar de kattenbak te gaan of te eten of drinken, dus zorg ervoor dat de voer-, water- en kattenbakken in de buurt van de schuilplaatsen staan.

Door de radio en/of tv aan te laten staan worden geluiden van buiten ook wat overstemd en zijn de geluiden minder onverwacht na stilte. Door de lampen aan en de gordijnen dicht te doen heeft je kat minder last van de lichtflitsen van het vuurwerk.

Ten slotte is je eigen gedrag ook heel belangrijk. Als je zelf onrustig of erg druk bent, merkt je kat dit ook en kan haar angst hierdoor worden versterkt. Wees dus rustig en laat je kat verder zoveel mogelijk haar eigen gang gaan. Houd de kat niet vast en til haar niet op als zij erg bang is, want dit kan agressie uitlokken!1

Verstopte katTraining

Een aantal maanden van tevoren kan worden begonnen met vuurwerktraining. Er zijn cd’s verkrijgbaar met vuurwerkgeluiden waarmee je je kat kunt voorbereiden op oudjaarsavond. De intensiteit van het geluid wordt tijdens de training langzaam opgevoerd terwijl de kat leert een positieve associatie op te bouwen met vuurwerkgeluiden, bijvoorbeeld door te kat te belonen met iets lekkers tijdens de training.1 Het advies is deze training altijd uit te voeren onder begeleiding van een kattengedragsdeskundige, omdat bij een verkeerde trainingstechniek de kat juist nog banger kan worden voor vuurwerk. Een nadeel van deze trainingen is dat er enkel getraind wordt op het geluid van vuurwerk en niet op het licht of de geur.

Hulpmiddelen

Naast bovenstaande maatregelen zijn er een aantal hulpmiddelen die kunnen worden ingezet rondom de jaarwisseling. Deze hulpmiddelen dienen niet ter vervanging van bovengenoemde algemene maatregelen en training, maar kunnen wel helpen ter ondersteuning.

Feliway® verdamper

De Feliway® verdamper bevat een synthetische variant van de gezichtsferomonen van de kat. De kat geeft deze gezichtsferomonen normaal gezien af door kopjes aan objecten te geven. Door het ophangen van een Feliway® verdamper kan de kat zich veiliger voelen in onbekende of stressvolle situaties.1,2 Hierbij moet wel worden opgemerkt dat, ondanks vele onderzoeken, de werking van Feliway® nog niet eenduidig is aangetoond.3

De Feliway® verdamper moet minimaal twee weken tot één maand van tevoren in het stopcontact worden opgehangen, tot één week na de jaarwisseling. Hang de verdamper op een plaats in huis waar de kat zich veilig voelt. In deze ruimte kan ook een Feliway® spray worden gebruikt om mandjes en dergelijke in te sprayen.

Royal Canin Calm Diet

Dit is een complete voeding van Royal Canin die ter ondersteuning kan helpen in stressvolle situaties. De voeding bevat alpha-casozepine en L-tryptofaan. Alpha-casozepine is een natuurlijk eiwit uit koeienmelk, dat angst kan remmen in de hersenen van het dier. L-tryptofaan is een voorloper van serotonine, een stof in het lichaam die invloed heeft op de gemoedstoestand. De twee ingrediënten lijken samen rustgevend te werken en een positief effect te hebben op de gemoedstoestand.3,4 Het voer is licht verteerbaar, wat een voordeel kan zijn als je kat gaat braken of diarree krijgt door de stress.

RC Calm DietEr moet gestart worden met het voer minimaal drie weken voor de jaarwisseling tot één week erna.6 Aangezien katten kieskeurige eters zijn, kan het nodig zijn om langer van tevoren te beginnen met het wisselen van voer. Belangrijk is dat je kat geleidelijk wordt overgezet op nieuw voer om te voorkomen dat je kat stopt met eten of juist gestrest raakt van de voerverandering.

Dit voer kan niet worden gegeven aan katten die om medische redenen op een ander dieet staan, bijvoorbeeld nierpatiënten. Onderstaande voedingssupplementen bieden dan misschien wel uitkomst.

Voedingssupplementen: Zylkène® en TelizenTM

Zylkène® bevat alpha-casozepine, net zoals het Calm Diet. Zoals hierboven beschreven is alpha-casozepine een stof die wetenschappelijk is onderzocht en klinisch gezien een rustgevend effect lijkt te hebben.5 Telizen TM bevat L-theanine, een stof die van nature ook in groene thee voor komt. De werking hiervan is niet onderzocht bij katten. In theorie kunnen beide voedingssupplementen rustgevend en ontspannend werken en daardoor kan het leervermogen van een kat worden verhoogd.. De katten worden niet suf van de supplementen.

Het gebruik van Zylkène® moet vijf tot zeven dagen van tevoren worden gestart.7 Telizen TM wordt het beste twee maanden voor de jaarwisseling gestart voor het beste effect.8

Medicatie

Door ruim op tijd te beginnen met de algemene maatregelen en hulpmiddelen kun je al veel angst voorkomen bij de kat. Soms is je kat echter zo bang voor vuurwerk dat het daarnaast nodig kan zijn om medicatie in te zetten rondom de jaarwisseling als het vuurwerk in alle hevigheid losbarst.

Alprazolam

Dit is momenteel het eerste keuze middel. Het valt in dezelfde productcategorie als diazepam (Valium), maar het werkt sneller en heeft een betere inwerking op het korte termijn geheugen, waardoor katten zich de periode rondom de jaarwisseling straks niet meer kunnen herinneren.1

De alprazolam wordt gegeven één uur voordat het vuurwerk begint, eventueel kan dit worden herhaald na vier tot zes uur.9 Het advies is om één of twee dagen eerder al een keer een dosering te geven om te zien hoe de kat reageert op de medicatie. Als de kat erg onrustig wordt, sloom wordt of juist bijna niet reageert op de alprazolam, kan het nodig zijn om de dosering aan te passen. Overleg dit altijd met een dierenarts.

Acepromazine (o.a. Neurotranq, Vetranquil, Calmivet)

Dit product werd vroeger ook ingezet bij vuurwerkangst. Het wordt nu afgeraden omdat de kat wel suf wordt, maar de gevoeligheid voor prikkels van buitenaf juist toeneemt. De kat hoort en ziet dus alles, maar kan niet reageren. Hierdoor wordt je kat juist steeds banger voor vuurwerk.1 Dit middel is wel nog steeds op verschillende plaatsen verkrijgbaar, maar het gebruik bij vuurwerkangst wordt door dierenartsen en gedragstherapeuten niet geadviseerd.

Er zijn veel mogelijkheden om je kat zo ontspannen mogelijk te houden tijdens en in de weken voorafgaand aan de jaarwisseling. Het belangrijkste zijn hierbij de ondersteunende maatregelen en training, maar soms ontkom je er als eigenaar niet aan om andere hulpmiddelen en medicatie in te zetten. Er is een grote hoeveelheid aan angst en stress verminderende middelen voor katten verkrijgbaar. In dit artikel is grotendeels een keuze gemaakt voor producten, waarover wetenschappelijk onderzoek is gepubliceerd met betrekking tot de werkzaamheid van bestanddelen in het product. Je dierenarts kan je hier ook verder over informeren. Ten slotte is elke kat anders en is het belangrijk je kat tijdens en voor de jaarwisseling zo goed mogelijk in de gaten te houden, zodat je hem of haar op de juiste manier of met de juiste middelen kan (onder)steunen als het nodig is.

Vuurwerk2Sanne van Aerts, dierenarts gezelschapsdieren

Referenties

  1. Bowen, J. & Heath, S. (2005). Behaviour Problems in Small Animals. Philadelphia: Elsevier Limited
  2. Little, S.E. (2012). The Cat: Clinical Medicine and Management. Louis, Missouri: Saunders
  3. Frank, D., Beauchamp, G., Palestrini, C. (2010) Systematic review of the use of pheromones for treatment of undesirable behavior in cats and dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association 236 (12): 1308-1316.
  4. Pereira, G.G., Fragoso, S.,Pires, E. (2010) Effects of dietary intake of L-tryptophan supplementation on mult-housed cats presenting stress related behaviours. Proceedings BSAVA.
  5. Beata, C., Beaumont-Graff, E., Coll, V. et al. (2007) Effect of alpha-casozepine (Zylkene) on anxiety in cats. Journal of Veterinary Behavior Clinical Applications and Research 2: 175-183.
  6. Royal Canin Veterinary Exclusive productinformatiefolder, (2014). Stressvolle situaties bij kat en hond. Veghel: Royal Canin Nederland BV Kenniscentrum
  7. Zylkène® bijsluiter (2014). ’s Hertogenbosch: Vétoquinol
  8. TelizenTM bijsluiter (2014). Barneveld: Virbac
  9. Alprazolam tabletten bijsluiter (2014). Utrecht: Apotheek faculteit Diergeneeskunde

Reageren is niet mogelijk