In tegenstelling tot bij honden komt oververhitting bij katten minder vaak voor. Dat komt vooral doordat katten hun eigen tempo bepalen. Ze zoeken liever een koel plekje in de schaduw op dan dat ze fanatiek blijven rennen. Toch kunnen ook katten oververhit raken, vooral als ze geen keus hebben om een koelere plek op te zoeken. Denk bijvoorbeeld aan katten in een ren zonder schaduw, in een afgesloten caravan of auto, of per ongeluk opgesloten in een schuur. Ook bij intensief spel, zoals met een laserlampje waarbij de kat veel rent en springt, kan oververhitting ontstaan.
In dit artikel lees je hoe je oververhitting herkent, wat je kunt doen om het te voorkomen, en wanneer je direct contact moet opnemen met de dierenarts.
Wat is oververhitting?
Oververhitting ontstaat wanneer het lichaam van de kat zijn warmte niet goed kwijt kan. Dit kan al gebeuren bij temperaturen boven de 25°C, zeker als er weinig ventilatie is of de kat zich in een afgesloten ruimte bevindt, zoals een auto, serre of slecht geventileerde kamer.
De normale lichaamstemperatuur van een kat ligt tussen de 38 en 39,5°C. Bij oververhitting kan dit oplopen tot boven de 40°C – een levensbedreigende situatie.
Risicogroepen
Sommige katten lopen extra risico op oververhitting:
- Oudere katten
- Kittens
- Katten met overgewicht
- Kortsnuitige rassen (zoals de Pers, Burmees of Exotic)
- Kittens
- Katten met een dikke of donkere vacht
- Katten met een hartaandoening, luchtwegaandoening of neurologische aandoening
Kortsnuitige katten hebben kleinere neusopeningen en een kortere schedel. Daardoor kunnen ze moeilijker hijgen en raken ze warmte minder efficiënt kwijt.
Hoe herken je oververhitting bij de kat?
Let op de volgende signalen:
- Onrust of juist opvallende sloomheid
- Hijgen of snelle ademhaling (bij katten ongebruikelijk en verdacht)
- Kwijlen
- Braken en/of diarree
- Wankel lopen of desoriëntatie
- In ernstige gevallen: toevallen, bewustzijnsverlies of shock
Wat is het gevaar van oververhitting?
Bij ernstige of langdurige oververhitting (lichaamstemperatuur boven de 41°C) kan de kat in shock raken. Organen zoals hart, nieren, lever en hersenen kunnen onherstelbare schade oplopen, zelfs als de temperatuur later weer daalt. In sommige gevallen overlijdt de kat alsnog na schijnbaar herstel.
Eerste hulp bij (vermoeden van) oververhitting
✅ Wat moet je wél doen?
- Neem direct contact op met de dierenarts, ook als je kat lijkt op te knappen.
- Breng je kat meteen naar een koele, schaduwrijke plek, bijvoorbeeld in de buurt van een ventilator of airco. Zet de luchtstroom niet rechtstreeks op de kat.
- Leg natte handdoeken met lauw water tegen de buik of onder de kat op plekken waar de vacht dun is. De vacht mag daarbij goed nat worden.
- Bied vers, koel (niet ijskoud) water aan. Dwing je kat niet om te drinken.
🚫 Wat moet je níet doen?
- De kat in natte handdoeken wikkelen.
- De kat onderdompelen in koud water.
- De kat afspoelen onder stromend water.
- Water geven aan een kat die niet uit zichzelf wil of kan drinken.
Waarom deze maatregelen?
Katten kunnen niet zweten via de huid. Ze koelen voornamelijk af door het inademen van koelere lucht en via warmtegeleiding aan de huid. Het plaatsen van natte, lauwe doeken op de buik helpt de warme luchtlaag in de vacht te verdrijven en stimuleert de bloedvaten in de huid om warmte af te geven.
Gebruik je koude doeken of koud water, dan vernauwen de bloedvaten juist en vertraag je de afkoeling. Stromend water, dat bij honden vaak goed werkt, veroorzaakt bij katten vaak zoveel stress dat het averechts werkt. En water toedienen aan een kat die niet wil drinken, verhoogt het risico op verslikken en longontsteking.
Voorkomen is beter dan genezen
Met een paar simpele aanpassingen kun je veel ellende voorkomen:
- Zorg voor voldoende schaduwrijke en koele rustplekken.
- Laat je kat nooit achter in een afgesloten auto, ook niet “heel even”.
- Zet meerdere bakjes vers water op verschillende plekken in huis.
- Gebruik een ventilator of airco (richt deze niet direct op je kat).
- Kam de vacht regelmatig door met een grove kam, vooral bij katten met een dikke vacht.
- Speel alleen op koelere momenten, zoals ’s ochtends of ’s avonds.
Verkoeling aanbieden met een koelmat of bevroren fles in een handdoek kan nuttig zijn, maar niet elke kat maakt hier gebruik van.
Let op bij koelmatten: sommige katten gaan erin krabben of bijten. Gebruik ze dus alleen onder toezicht en informeer je over de gebruikte koelmiddelen.
Belangrijk om te onthouden
Hoe sneller je begint met koelen, hoe groter de kans dat er geen blijvende schade ontstaat. Begin dus direct met koelen en neem vervolgens contact op met de dierenarts voor verdere behandeling.
Katten zijn meesters in het verbergen van ongemak. Let daarom goed op subtiele signalen. Twijfel je? Neem dan altijd contact op met je dierenarts.
Misschien vind je dit ook interessant?
Artikel: Hoe herken je pijn bij katten
Katten zijn meesters in het verbergen van pijn. Dat maakt het niet eenvoudig om te zien of een kat kat pijn heeft. In dit artikel vind je alle aandachtspunten waaraan je jeals eigenaar kunt zien of je kat (mogelijk) pijn heeft.
Artikel: Zonnebrand bij katten: zo bescherm je je kat tegen de zon
Of je nu een buitenkat hebt, een lichtgekleurde huiskat of een kat die graag in de vensterbank ligt: zonbescherming is geen overbodige luxe. Waar moet je zoal op letten, welke katten lopen extra risico en wat kun je doen om zonnebrand te voorkomen? Je lees het in het artikel ‘Zonnebrand bij katten: zo bescherm je je kat tegen de zon’.
Gratis cursus: Naar de dierenarts? Geen stress!
In deze cursus leer je alles over het met zo min mogelijk stress bezoeken van de dierenarts. En het mooie is, het is helemaal gratis! Zo hopen we dat ook jij straks kunt zeggen: Naar de dierenarts? Geen stress!
Referenties
- Sjaastand ØV, Hove K & Sand O. Physiology of Domestic Animals: Balance between Heat Production and Heat Loss (2003). Scandinavian Veterinary Press, Oslo; p601-609.
- Warman, S, Pyrexia in 100 Top Consultations in Small Animal General Practice (2011). Wiley-Blackwell; p32-34.